Κάπνισμα και Υπογονιμότητα

Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακές παθήσεις και παθήσεις του πνεύμονα. Υπάρχουν όμως, πολλοί που δεν γνωρίζουν ότι το κάπνισμα αποτελεί αιτία  υπογονιμότητας τόσο στον άντρα όσο και στην γυναίκα. Επιπλέον, το κάπνισμα αυξάνει τις πιθανότητες για στυτική δυσλειτουργία αλλά και για επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.

Χημικά (όπως η νικοτίνη, το κυανιούχο και το μονοξείδιο του άνθρακα) που βρίσκονται στον καπνό του τσιγάρου επιταχύνουν το ρυθμό απώλειας των ωαρίων. Δυστυχώς, τα ωάρια δεν μπορούν ούτε να αναγεννηθούν  ούτε να αντικατασταθούν. Στις γυναίκες που καπνίζουν η εμμηνόπαυση εμφανίζεται 1 με 4 χρόνια νωρίτερα σε σχέση με τις μη καπνίστριες.

Οι άντρες που καπνίζουν είναι πιθανό να έχουν μειωμένη ποιότητα σπέρματος με μικρότερο αριθμό σπερματοζωαρίων, μειωμένη κινητικότητα και αυξημένο αριθμό σπερματοζωαρίων με παθολογική μορφή. Τέλος, φαίνεται το κάπνισμα να μειώνει την ικανότητα του σπέρματος να γονιμοποιεί τα ωάρια.

Οι γυναίκες που καπνίζουν έχουν χαμηλότερες πιθανότητες εγκυμοσύνης από τις μη καπνίστριες. Τα ποσοστά υπογονιμότητας των καπνιστών (ανδρών και γυναικών) είναι περίπου διπλάσια από εκείνα των μη καπνιστών. Ο κίνδυνος για προβλήματα στη γονιμότητα αυξάνεται αναλογικά με τον αριθμό των τσιγάρων που καπνίζει κάποιος ανά ημέρα.

Αξίζει να αναφερθεί ότι ακόμη και θεραπείες όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) δεν μπορούν  να ξεπεράσουν εντελώς την επίδραση του καπνίσματος στη γονιμότητα. Οι γυναίκες που καπνίζουν συνήθως χρειάζονται ισχυρότερη φαρμακευτική αγωγή για τη διέγερση των ωοθηκών κατά τη διάρκεια της εξωσωματικής, ενώ παράγουν λιγότερα ωάρια. Γενικά, έχουν χαμηλότερα  ποσοστά επιτυχίας σε σύγκριση με ασθενείς που δεν καπνίζουν και προβαίνουν σε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Παράλληλα, επειδή το κάπνισμα επηρεάζει δυσμενώς το γενετικό υλικό των ωαρίων και του σπέρματος, αυξάνονται τα ποσοστά αυτόματων αποβολών ή γενετικών ανωμαλιών του εμβρύου. Τέλος, το κάπνισμα αυξάνει την πιθανότητα έκτοπης κύησης και πρόωρου τοκετού.

Άντρες των οποίων οι μητέρες κάπνιζαν κατά την εγκυμοσύνη μισό πακέτο τσιγάρα την ημέρα (ή και περισσότερο), έχουν συχνότερα μειωμένο αριθμό σπερματοζωαρίων. Το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί επίσης να οδηγήσει σε περιορισμό της ανάπτυξης του εμβρύου ενδομητρίως. Τα παιδιά που γεννιούνται με χαμηλότερο απ’ το κανονικό βάρος, παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο  παθήσεων κατά τη διάρκεια της μετέπειτα ζωής τους (όπως διαβήτη, παχυσαρκία και καρδιαγγειακές παθήσεις). Παιδιά των οποίων οι γονείς καπνίζουν, διατρέχουν  αυξημένο κίνδυνο για το συνδρόμο του  αιφνιδίου  βρεφικού θανάτου καθώς και για  την εμφάνιση άσθματος.

Οι γυναίκες που είναι παθητικές καπνίστριες μπορεί να επηρεαστούν από όλους τους παραπάνω κινδύνους για την υγεία.

Ναι. Η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να βελτιώσει τη γονιμότητα.  Η πιθανότητα επιπλοκών στην εγκυμοσύνη μειώνεται όσο αυξάνεται η περίοδος κατά την οποία το άτομο δεν  καπνίζει.

Η διακοπή του καπνίσματος αποτελεί δύσκολο εγχείρημα, σύμφωνα όμως με μελέτες, η πιθανότητα επιτυχίας αυξάνεται αν γίνει σε συνδυασμό με τη βοήθεια ειδικού. Μερικές φορές, η προσωρινή χρήση υποκατάστατων νικοτίνης (όπως η τσίχλα ή τα αυτοκόλλητα νικοτίνης) ή και η συνταγογράφηση βουπροπιόνης μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διακοπή του καπνίσματος και μπορούν να χρησιμοποιηθούν εάν είναι αναγκαίο κατά τη διάρκεια προσπαθειών σύλληψης. Γενικά όμως, δεν συστήνεται η χρήση τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.